header001

شماره دوم: مدیریت دانش

رضا رجبعلی بگلو

مدیریت دانش و جایگاه ما

درباره چیستی مدیریت دانش سخن بسیار گفته شده است. فرایند، رویکرد یا مفهوم که پیدایش آن به ابتدای دهه 1990 باز می‌گردد و به‌نظر می‌رسد پس از گذشت بیش از دو دهه هنوز به دوران بلوغ خود نرسیده است. درباره تعریف آن نیز به گفته دالکر (Dalkir, 2005, 4) بیش از 100 تعریف وجود دارد که بیشتر آنها بسیار مناسب هستند. با این‌حال این حوزه همانند بسیاری از حوزه‌های علمی چندرشته‌ای و میان‌رشته‌ای صاحبان یا داعیان متعددی دارد که بر سر آن جدال و گفتگوی علمی دارند. جدا از نگاه‌های گوناگونی که به مدیریت دانش وجود دارد، رویکردها، ابزارها و روش‌شناسی‌های متفاوت و متعددی نیز وجود دارد که تحت تأثیر این نوع نگرش‌هاست.

ادامه مطلب
امیر ریسمانباف

گزیده و گذرا از مدیریت دانش

مدیریت دانش را می‌توان حوزه‌ای موضوعی دانست که به رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی ارتباط دارد. یکی از اهداف نگارش این گزیده نیز همین است که در قالب سه بخش نگاشته شده است. تلاش شده است آنچه را که در ادامه بصورت مجمل می‌آید، بنابر اقتضای فضای مجازی به‌صورت موجز آورده شود. بدیهی است که هر بند از این نوشتار، در جای خود مستعدّ بسط و تفصیل است که مجال دیگری را می‌طلبد. با این‌حال تلاش شده است در بخش نخست به تشریح گوناگونی رویکردهای مختلف به مدیریت دانش پرداخته و ارتباط مدیریت دانش و مدیریت اطلاعات در بخش دوم روشن‌تر شود و در پایان نیز دیدگاه رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی نسبت به مدیریت دانش در برابر سایر رشته‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد

ادامه مطلب
زهرا ناصری

یازده خطای مهلک در مدیریت دانش

هدف این مقاله توجه به مجموعه­ای از خطاهای فراگیر در مدیریت دانش است. این بازتاب­ها براساس مشاهدات نویسندگان یا شرکت در بیش از صد پروژه مدیریت دانش توسط نویسنده مطرح شده است. این مقاله بر خطاهای بنیانی متمرکزاست که اگر اصلاح نشده رها شوند، از گسترش دانش اصیل و موثر ممانعت به عمل می‌آورند. خطاهایی که با مفهوم خود دانش مرتبطند هستند، این که چطور دانش در برنامه­های سازمانی درک می­شود و چطور این ادراک مانع مدیریت دانش خواهد شد.

ادامه مطلب
سمیه سادات آخشیک

یک بشقاب غذای سالم برای سازمان

یکی از راههای تأمین نیازهای بدن، تغذیه است و برای تأمین این نیاز، سعی می کنیم از غذاهای مانده و فاسد پرهیز کنیم. پیامدهای تغذیه این نوع غذاها برای هر عقل سلیمی مشخص است. همانطور که تغذیه از غذای مانده و فاسد می‌تواند تهدیدی اساسی برای سلامتی بدن باشد، استفاده از دانشی که کهنه است و تاریخ استفاده از آن گذشته، سلامت "ذهن"را به خطر می اندازد. این ذهن را می توان ذهن یک فرد یا ذهن یک سازمان دانست. مدیریت دانش از حوزه های مورد توجه پژوهشگران و صاحبنظران بسیاری در سراسر دنیا است. اگر ابعاد نظری و در راستای آن، جنبه‌های عملی مدیریت دانش را به درختی تنومند تشبیه کنیم، هر شاخه آن صدها موضوع را در بر می‌گیرد. وضعیتی را تصور کنید که هر دانشمند و پژوهشگری در هر موضوع به یکی از این شاخه‌ها علاقمند است و تلاش دارد به شناسایی و در عین حال رسیدگی و پرورش آن بپردازد. این، یک تصویر کلی از وضعیت درخت مدیریت دانش است. البته بخش ریشه ای این درخت هم طرفداران بسیاری دارد که به تقویت آن مشغول هستند.

ادامه مطلب
محمدامیر نیکجو

حرفه مندان دانش شناسی بیشتر به دنبال دانش عینی بوده اند: گفتگو با مهندس محمد امیر نیکجو

گلو- برای آغاز این مصاحبه باید عرض کنم بسیار خرسندیم که در خدمت شما هستیم و قرار است درباره دیدگاه عملی و پیاده‌سازی مدیریت دانش گفتگویی داشته باشیم. از جناب آقای زره‌ساز و ریسمانباف خواهشمندم در این زمینه پرسش خود را مطرح کنند.
زره‌ساز- مدیریت دانش از دیدگاه مهندسی صنایع چه تعریفی دارد و چه نگاهی به مدیریت دانش وجود دارد؟
ریسمانباف- برای تکمیل این پرسش شاید بتوان گفت بیشتر رشته‌ها در تعریف تقریباً اشتراک دارند. اما بر روی کارکردهای این مصادیق بین رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و رشته مهندسی صنایع تفاوت وجود دارد. برای ما خلق دانش چگونگی خلق دانش اهمیت دارد. اما گویا در رشته شما پیش فرض این است که افراد دانش دارند و باید این دانش در فرآیندهای کاری به نحوی سازماندهی شود. دیدگاه شما در این زمینه چیست؟
ادامه مطلب
زهره عباسی

نقش حرفه مندان دانش شناسی در فرآیند مدیریت دانش مورد غفلت واقع شده است: گفتگو با خانم دکتر عباسی

بگلو: در آغاز ضمن تشکر از شما بابت شرکت در این مصاحبه از شما خواهش میکنم خود را بیشتر معرفی کنید.
دکتر عباسی: به نام خدا و با سلام خدمت شما و خوانندگان عزیز نشریه‌تان. بنده زهره عباسی، 49 ساله و دارای سه فرزند هستم. مدرک کارشناسی خود را در رشته زبان فرانسه از دانشگاه فردوسی اخذ کردم. بعد از 5-6 سالی که از فارغ التحصیلی دوره کارشناسیم گذشت به دلیل علاقه‌ای که از کودکی به کتاب و کتابداری داشتم و همچنین به دلیل رشد و نمو در یک خانواده فرهنگی، همیشه یکی از آرزوهایم این بود که در کتابخانه کارکنم. با وجود مشغله خانوادگی به محض شنیدن این که دانشگاه فردوسی در مقطع کارشناسی ارشد کتابداری دانشجو می پذیرد و همچنین شانس قبولی دانشجویان زبان‌های خارجه نیز بالاست، تلاش کردم هر چه سریع‌تر جهت ادامه تحصیل در رشته کتابداری اقدام کنم.
ادامه مطلب
محمد لگزیان

در گفتگو با دکتر لگزیان: حرفه مندان دانش شناسی می توانند به مدیران دانش تبدیل شوند

بگلو- ضمن سپاس از اینکه وقت گرانبهای خود را در اختیار نشریه "شناسه" قرار می دهید. در ابتدا مختصری درباره چگونگی پیدایش مفهوم مدیریت دانش توضیح بفرمایید.
دکتر لگزیان ***-تقریباً کمتر از یک دهه است که بحث مدیریت دانش موضوع خاص و داغ محافل مختلف سازمانی، مدیریتی، اجتماعی در جامعه ما بوده است.
در نگاه اول و با طرح مباحثی همچون اقتصاد دانایی‌محور، جامعه دانایی‌محور، گردشگری دانش‌محور و ... می توان گفت علاقه ویژه‌ای در زمینه مدیریت دانش نیز وجود دارد. به نظر می‌رسد تفاوت برداشت و ادراک نسبت به این مفهوم بین افرادی وجود دارد که در حوزه‌ی مدیریت دانش علاقه مند بوده و فعالیت می‌کنند که این تفاوت برداشت باعث عدم دستیابی به یک وحدت نظری شده است. البته حوزه تحصصی بنده بیشتر از منظر مدیریتی و سیستم های اطلاعاتی است و به همین دلیل به این موضوع از این دیدگاه خواهم پرداخت. براین مبنا ابتدا لازم است خاستگاه و منشاء مدیریت دانش مطرح شده و برداشت و مفاهمه ای از مفهوم دانش داشته باشیم. باید این را پذیرفت که برداشت‌های مختلفی نسبت به دانش و مدیریت دانش وجود دارد.
ادامه مطلب
مهری پریرخ

حرفه مندان دانش شناسی از دانش ضمنی برای کسب دانش صریح استفاده کرده اند: گفتگو با خانم دکتر پریرخ

گلو- ضمن تشکر از اینکه وقت خود را در اختیار ما قرار دادید. به‌عنوان اولین سوال، دیدگاه‌تان را نسبت به مدیریت دانش بیان فرمایید.
خانم دکتر پریرخ- به نام خدا.
مديريت دانش به فرايند دانستن توجه دارد. مجموعه ايست از فعاليتهاي كسب، خلق؛ سازماندهي، اشتراك، توزيع و اشاعه و استفاده از اطلاعات. گرچه مانند مديريت اطلاعات، به چگونگي كسب و سازماندهي توجه دارد، ولي برخلاف مديريت اطلاعات كه اطلاعات مربوط به يك موجوديت را كسب كرده و به آن نظم مي بخشد، مديريت دانش به دانش خلق شده در ذهن توجه دارد، يعني فرد محور است. در عين حال، فرايند دانستن از فرد فراتر رفته و تمام اموري كه اين دانش را به دانش جمعي تبديل مي كند مانند اشتراك، اشاعه و توزيع و استفاده را نيز در بر مي گيرد. بنابراين اين فرايند فردمداري و جمع مداري و مجدد فردمحوري در چرخه‌اي به صورت پيوسته جريان دارد. حاصل اين پويايي دانش رشد فردي و نيز رشد سازماني مي باشد. در این فرایند کارکنان سازمانها به دانش ومهارتهاي مورد نیاز دسترسي پيدا خواهند كرد و سازمانها خدمات و يا محصولات بيشتر و كيفي تری بدست خواهند آورد و به عبارتی اجرای مدیریت دانش رشد فردی را همراه با رشد سازمانی به همراه دارد.
ادامه مطلب
رضا خسروی

گزارشی از همایش مدیریت دانش در اهواز

همایش ملی مدیریت دانش صبح روز چهارشنبه مورخ 4/02/1392 با حضور چند تن از اساتید برجسته علم اطلاعات و دانش شناسی در دانشگاه شهید چمران اهواز شد. در ابتدا طبق روال تمامی برنامه­‌ها، تلاوت قرآن مجید آغازگر برنامه بود. در ابتدای کار دبیر علمی همایش، دبیر قطب علمی مدیریت دانش و نماینده ریاست دانشگاه ضمن خوش آمدگویی به حاضران برنامه­های پیش رو در دو روز همایش را شرح دادند. برنامه های علمی همایش با سخنرانی پرفسور محمد حسین دیانی آغاز شد. استاد بازنشته علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه فردوسی مشهد که جزو مهمانان ویژه این همایش بودند، توضیحاتی در ارتباط با دانش و کاربرد مدیریت آن در تمامی جنبه­های زندگی اجتماعی و شخصی ارائه و بر اهمیت برگزاری چنین همایش هایی تاکید کردند. در ادامه غلامرضا فدایی عراقی استاد و رئیس دانشکده علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تهران در ارتباط با دانش، اطلاعات، رابطه بین اطلاعات و دانش و همچنین مدیریت دانش و کابرد آن توضحیاتی ارائه کردند. با سخنرانی ایشان، بخش اول صبح روز اول همایش به پایان رسید و حاضرین در سالن، خود را برای بخش دوم آماده کردند.

ادامه مطلب
مجیده سنجی

آشنایی با گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه بین المللی امام رضا(ع)

گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه امام رضا(ع) در سال 1387 تاسیس شد. این گروه جزء اولین گروه‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی وابسته به موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی و غیردولتی است که مجوز برگزاری دوره های مختلف را از وزارت علوم گرفته است و در حال حاضر در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و مقطع دکتری به صورت پژوهش محور اقدام به پذیرش دانشجو می‌کند.

ادامه مطلب
زهرا ناصری

گزارش فعالیتهای انجمن (شاخه خراسان)

چنانچه تقویم فعالیتهای انجمن شاخه خراسان را از اسفند سال گذشته تا بهار جاری ورق بزنیم، ناخواسته پنج تاریخ در این تقویم خودنمایی می­کند. بیست و سوم اسفند نود و یک، زمان برگزاری نشست اعضای هیات مدیره انجمن با مدیران گروه های علم اطلاعات و دانش شناسی چهار دانشگاه فردوسی مشهد (خانم دکتر صنعت جو)، بیرجند (آقای دکتر نوکاریزی)، پیام نور (خانم دکتر ضیایی) و امام رضا(ع) (خانم دکتر جعفرزاده)، این نشست با هدف حفظ و ایجاد تعامل و فراهم ساختن فرصت های آموزش رسمی و غیر رسمی به منظور ارتقاء سطح دانش و مهارت دانشجویان و دانش آموختگان به گونه ای که با نیازها و تغییرات جامعه هم سویی داشته باشد، برگزار شد. از مهم­ترین دستاوردهای این نشست مشخص کردن چهار مقصد عمده به همراه شاخص های اجرایی آن جهت روشن کردن راه برای گروه­های آموزشی بود.
ادامه مطلب
میلاد معین الدین

گوشه و کنار از اداره کل کتابخانه های عمومی استان خراسان رضوی

برخی از اخبار فعالیت های اداره کل کتابخانه های عمومی استان خراسان رضوی در سال 1392 به شرح زیر است:
1. اولین دوره آموزش های استانی نظام جامع آموزش اداره کل کتابخانه های عمومی خراسان رضوی در سالن اجتماعات مجتمع فرهنگی و هنری امام رضا (ع) واقع در پارک ملت مشهد با حضور تمامی کارکنان استان برگزار شد. به گزارش روابط عمومی کتابخانه های عمومی خراسان رضوی، اولین دوره از آموزش‌های استانی نظام جامع آموزش اداره کل کتابخانه‌های عمومی برگزار شد. در این همایش آموزشی، استاد دکتر فتاحی، خانم ساناز رهنما و آقای سید جمال حقیرالسادات به ایراد مطالب آموزشی در دو مبحث "جذب فراگیر مخاطب" و "آیین مکاتبات اداری" پرداختند. رحیمی مسئول آموزشی اداره کل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی روند اجرا و برگزاری همایش را خوب ارزیابی نمود و اعلام داشت: برنامه با استقبال اکثریت کتابداران در روزجمعه برگزار گردید و پس از اتمام هر مبحث، آزمون و نظرسنجی مربوطه برگزار گردید.
ادامه مطلب
عطیه باغستانی تجلی

فهرست همایش‌ها، سخنرانی‌ها و کارگاه‌های مدیریت دانش در ایران

یكی از عوامل موثر در فرایند رشدعلمی در یک کشور، برگزاری همایشها و کنفرانس‌های علمی و تخصصی است که بستر مناسبی برای تبادل اندیشه و ارائه اندیشه‌ها و یافته‌های نو بوجود آورده است. سازمان‌ها، دانشگاه‌ها، انجمن‌ها و سایر مراکز علمی نیز با هدف فراهم‌آوری بستری برای تبادل اندیشه‌ها و تازه‌های علمی از این فرصت استفاده می‌کنند تا فعالیت‌های جدید را به جامعه علمی معرفی کنند. برگزاری همایش و سمینارهای علمی تلاشی است که در راستای اغناء روحیه كاوشگری علمی، كسب و انتقال دانش و اطلاع از یافته‌های جدید.

ادامه مطلب
فاطمه پازوکی

دوچرخه های طلایی

صبح اول وقت در حال ورود اطلاعات اعضای کتابخانه بودم که آقای جاافتاده‌ای وارد کتابخانه شد. او را نمی‌شناختم اما از سلام و علیک گرمی که کرد مشخص بود که از مشتریان کتابخانه است. سراغ مسئول کتابخانه را گرفت. گفتم برای کاری رفته‌اند بیرون. پرسید: شما تازه به این کتابخانه آمده‌اید؟ من عضو ده سالۀ این کتابخانه هستم. پاسخ دادم بله، چه جالب. از اینکه یکی از اعضاء قدیمی را می‌بینم خوشحالم. می‌خواست که عضویتش را تمدید کند. یکی از بزرگترین لذت‌های کار کتابداری آن وقتی است که عضوی قدیمی و فرهیخته را برای تمدید عضویت و تجدید مدت استفاده از کتابخانه ببینی. حس غرور خاص و دلپذیری دست می‌دهد. خوشحالی و خرسندی خودم را از این بابت ابراز کردم و برگۀ عضویت را تحویل دادم و خواستم که اطلاعاتشان را وارد کنند.
ادامه مطلب
کتابگذار اعظم

پیرِ ما و مدیریت دانش

نقل است که پیرمان از گذری می‌گذشت. مسکینی را دید که با خدای خود می‌گفت: "بارالها! بر داده‌ها و نداده‌هایت شکر"!
پیر بر آن مسکین خرده گرفت که "ای مسکین این دعای تو مبنای نظری درستی ندارد." مسکین مضطرب شد و گفت: "یا پیر! من بیچاره را به دعای درست رهنمون باش!" پیر گفت: "ای مسکین! چون خواستی به درگاه باریتعالی دعا کنی بگو: بارالها! تو را به‌خاطر همه داده‌ها، اطلاعات، دانش، خرد و بینشی که عطا کرده‌ای سپاسگزارم!" آنگاه روی به مسکین کرد و گفت: "همیشه بدین‌گونه گوی تا مورد طعنه علماء علم اطلاعات قرار نگیری!" مسکین چون این دعا بشنید دودور دودورکنان سر به بیابان گذاشت و از آن پس کسی وی را سلیم العقل ندید!
ادامه مطلب